Afgelopen week gaf de FIOD in een gezamenlijk persbericht met de Eenheid Landelijke Opsporing en Interventies aan dat ze (weer) een hoeveelheid van 25 KG grondstof[1] voor drugs (Fentanil) aangetroffen hadden. Ik kreeg de nodige vragen toen ik een opmerking maakte over de impact. Dus een korte toelichting en meer over het risico dat je als bedrijf en je medewerkers lopen er bij betrokken te raken.
Wat is die drug Fentanil en wat zijn precursoren?
Fentanil is een zware pijnstiller die ook veel voorgeschreven wordt door artsen en waarvan een (sterkere variant) onder de naam Carfentanil of Carfentanyl ook gebruikt wordt voor dieren.
Fentanil is echter ook een sterk verslavende drug die met name in de VS voor zeer veel doden verantwoordelijk is. Deze drug en de basis ingrediënten (precursoren) staan dan ook op diverse lijsten van “verboden” stoffen. Met de aangetroffen 25 kg zou je 4 % van het jaarverbruik van de VS (2022) kunnen produceren. De omvang van een zwarte markt bepalen is altijd moeilijk. Maar 2 jaar geleden dachten we nog dat de illegale markt in geheel Europa minder was dan de nu in beslag genomen hoeveelheid. Nog sterker Fentanil was in de top10 van de illegale opiatenmarkt veruit de kleinste.
Ik word er niet bij betrokken!
Ik gaf in een opmerking op het persbericht aan dat ik regelmatig in trainingen ook wijs op deze stoffen die volkomen legaal gebruikt worden maar die ook heel gewild zijn voor de productie van designer drugs.
Mijn eerste praktijkvoorbeeld zag ik al binnen een paar weken nadat ik 25 jaar geleden ging werken bij de FIOD in Rotterdam.
Vrijwel zonder uitzondering werkt iedereen, als ik een casus in een training voorleg, feitelijk mee aan de levering van risicovolle grondstoffen. Het merendeel realiseert zich pas dat ze fout zitten zodra ik verwijs naar een TV serie die ze allemaal gezien hebben.
Het gevaar is nu juist dat het vaak om legitiem lijkende leveranties van maar kleine hoeveelheden gaat. Misbruik is dan eenvoudig te ensceneren.
Zoals een kleine missende hoeveelheden bij de reguliere productie.
Of een tijdens vervoer “van de vrachtwagen gevallen” enkel doosje.
Of die reguliere leverantie voor die wildbeschermingsorganisatie in Afrika.
De impact
Kleine hoeveelheden kunnen echter grote effecten hebben.
Natuurlijk voor alle verslaafden als mens en de aanzienlijk gevolgen voor de volksgezondheid.
Maar vergeet ook de criminele financiële impact niet. Deze hoeveelheid van 25 KG grondstof was goed voor een eindopbrengst voor de criminele wereld van 150 miljoen. Dat vermiste doosje met 6 flesjes van 10ML is al snel een paar ton waard.
De slachtoffers
Fentanil is in Europa nog niet zo bekend maar in 2021 werd al aangegeven dat van de 200 doden per dag door opiaten in de VS er 150 door Fentanil komen. Veelal onbekende verslaafden maar ook bij meer bekende personen wordt Fentanil gebruik (legaal of illegaal) als reden genoemd. Prince, Michael Jackson en ook rapper Coolio, die de uitzichtloosheid van zijn drugsgebruik zelfs beschreef, zijn bekende voorbeelden.
Maar er is meer dan slachtoffers en crimineel gewin
Bij mijn lezingen voor bestuurders en commissarissen maar ook toezichthouders en compliance mensen gaat het mij in eerste instantie niet om die verslaafden en criminele opbrengsten.
Ik wil vooral laten zien dat, gezien de grote financiële belangen die er mee gemoeid zijn, het risico levensgroot is dat een van de medewerkers van hoog tot laag binnen een bedrijf bij fraude betrokken wordt. Eenvoudig door dat doosje met maar een kleinere hoeveelheid te laten verdwijnen. Door die onschuldig lijkende vermissing; breuk etc of een nieuwe (lucratieve) klant te accepteren.
Maar zeker zo belangrijk is de vervolgstap die er vaak inzit voor die medewerker. Nadat hij een keer gecorrumpeerd is krijgt hij opdracht tot meer. Vaak is het dan niet alleen grammen of ML maar vooral meer mensen “mee te krijgen”.
Deze ondermijning raakt mij niet
Bij ondermijning denken we heel vaak aan betrokkenheid bij drugs import/export en afzet. Gelukkig ook steeds meer aan die bij witwassen en sancties. Maar ook in deze productieketen zit een groot gevaar voor de samenleving en zeker ook voor het bedrijf zelf. Helaas zijn we ons daar te vaak niet van bewust. Van hoog tot laag.
Met bijna 20 jaar ervaring met dit type casusposities, weet ik altijd een aantal vergelijkbare voorbeelden te bedenken voor de bedrijven waar de deelnemers bij werken. Niet omdat ik slim ben en ze allemaal gezien heb. Maar omdat het risico bij zo veel bedrijven op de loer ligt. Helemaal omdat je het risico pas gaat zien als je ervoor openstaat. Het gaat verder dan alleen medicamenten en chemische drugs. Een eenvoudig ventieltje dat je maakt kan al het begin van ondermijning zijn en een gigantische impact hebben. Zoals in dit geval 25 KG een van 150 miljoen, veel toekomstige verslaafde en vele doden.
[1] (N-Boc-4-piperidone)
